Trong thương mại quốc tế, một sản phẩm muốn đi xa không chỉ cần có chất lượng tốt mà còn phải chứng minh được chất lượng đó bằng những kết quả đo lường đáng tin cậy. Từ khối lượng, kích thước, thành phần, hàm lượng đến các thông số kỹ thuật, kết quả đo là cơ sở để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng sản phẩm, chứng minh sự phù hợp và tạo dựng niềm tin với khách hàng, đối tác.
Vì vậy, trong quá trình hội nhập quốc tế, đo lường chính xác đang trở thành một trong những “tấm vé” quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế trên thị trường. Đây cũng là một trong những mục tiêu lớn được đặt ra tại Quyết định số 996/QĐ-TTg ngày 10/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.
Đo lường – “hạ tầng mềm” của doanh nghiệp hiện đại
Một nền sản xuất hiện đại không thể thiếu hệ thống đo lường chính xác. Nếu không có đo lường, doanh nghiệp khó biết chính xác mình sử dụng bao nhiêu nguyên liệu, tiêu hao bao nhiêu năng lượng, sản xuất được bao nhiêu sản phẩm, chất lượng sản phẩm có ổn định hay không và quá trình sản xuất có đang vận hành đúng yêu cầu hay không. Có thể nói, đo lường cung cấp “ngôn ngữ bằng số” cho hoạt động sản xuất. Những con số đó là cơ sở để doanh nghiệp phân tích, đánh giá và cải tiến. Khi kết quả đo được kiểm soát, doanh nghiệp có thể phát hiện sai lệch sớm hơn, tìm ra nguyên nhân và đưa ra biện pháp khắc phục phù hợp.
Chính vì vậy, Đề án 996 xác định phát triển hạ tầng đo lường quốc gia theo hướng đồng bộ, hiện đại là một mục tiêu quan trọng, đồng thời tập trung hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và triển khai hiệu quả Chương trình bảo đảm đo lường.
Chương trình bảo đảm đo lường gắn trực tiếp với năng lực hội nhập
Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng chứng minh sự phù hợp của sản phẩm. Trong đó, kết quả đo lường có vai trò đặc biệt quan trọng. Đề án 996 đặt ra nhiệm vụ hỗ trợ doanh nghiệp thông qua kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường và xây dựng phương pháp đo. Đồng thời, Đề án cũng hướng tới tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng tham gia các thỏa thuận song phương và đa phương nhằm thừa nhận lẫn nhau kết quả đo, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo và sản phẩm hàng hóa. Điều này có ý nghĩa rất thiết thực đối với doanh nghiệp. Khi năng lực đo lường được chuẩn hóa, kết quả đo có độ tin cậy cao và từng bước được quốc tế thừa nhận, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc chứng minh chất lượng sản phẩm, giảm rào cản kỹ thuật và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường.
Doanh nghiệp không nên xem đo lường là việc riêng của bộ phận kỹ thuật
Một điểm quan trọng trong cách tiếp cận của Đề án 996 là đưa hoạt động đo lường gắn chặt với hoạt động doanh nghiệp. Điều đó có nghĩa là bảo đảm đo lường không chỉ thuộc trách nhiệm của cán bộ kỹ thuật hay phòng thí nghiệm. Lãnh đạo doanh nghiệp cần quan tâm đến chính sách đo lường, bộ phận sản xuất cần kiểm soát các phép đo trong quy trình, bộ phận chất lượng cần kiểm soát phương pháp và kết quả đo, bộ phận vật tư cần quan tâm đến đo lường trong giao nhận nguyên liệu, bộ phận kinh doanh cần hiểu vai trò của kết quả đo đối với tính minh bạch của sản phẩm và giao dịch. Khi các bộ phận cùng tham gia, Chương trình bảo đảm đo lường mới thực sự trở thành một bộ phận của hệ thống quản trị doanh nghiệp.
Những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi đúng
Sau nhiều năm triển khai Đề án 996, hoạt động đo lường đã có những chuyển biến rõ nét, từng bước trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho sản xuất và phát triển doanh nghiệp. Hạ tầng kỹ thuật được tăng cường, với 48 chuẩn đo lường quốc gia được phê duyệt, hơn 10.079 lượt học viên được bồi dưỡng và 45.596 doanh nghiệp được hỗ trợ bảo đảm đo lường. Những kết quả này khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của đo lường trong nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Trong giai đoạn mới, đo lường cần tiếp tục gắn với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Với doanh nghiệp, bảo đảm đo lường không nhất thiết bắt đầu từ những khoản đầu tư lớn mà trước hết từ việc rà soát, kiểm soát và quản lý tốt hệ thống đo lường hiện có. Mỗi phép đo chính xác góp phần tạo nên sản phẩm chất lượng, quy trình ổn định và thương hiệu đáng tin cậy. Chủ động bảo đảm đo lường hôm nay chính là chuẩn bị nền tảng năng lực cạnh tranh và hội nhập cho doanh nghiệp ngày mai./.
